Kamperem z dziećmi po Czarnogórze – porady dla rodzin

Porównaj ponad 50 dostawców z całego świata
Ceny końcowe, bez ukrytych opłat
Obsługa przez ekspertów
Kamperem z dziećmi po Czarnogórze – wskazówki na rok 2026. Poznaj 5 kluczowych porad, jak przygotować się do czarnogórskiej przygody i zapewnić rodzinie udany wyjazd.
Kamperem z dziećmi po Czarnogórze – wskazówki na rok 2026

Czarnogóra, perła Adriatyku, oferuje niesamowitą scenerię dla rodzinnej przygody w kamperze, łącząc piękne wybrzeża, monumentalne góry i starożytne miasteczka. Wyobraź sobie poranek przy szumie fal, śniadanie przygotowane w wynajętym kamperze, a potem wyruszenie na odkrywanie nowego ukrytego klejnotu każdego dnia – wszystko to w gronie najbliższych. Ten kompleksowy przewodnik zawiera wszystko, czego potrzebujesz, aby zaplanować niezapomniany rodzinny wyjazd kamperem do Czarnogóry.

Aby sprawdzić dostępność i aktualne ceny, zacznij od naszego przewodnika Wynajem Kamperów Czarnogóra – Kompletny Przewodnik 2026. Jesteśmy tu, by wspierać Cię przed, w trakcie i po rezerwacji, zapewniając płynną i radosną podróż. Nasz zespół ekspertów naprawdę zna się na karawaningu i chętnie pomoże Ci odkryć jego magię.

Top 5 porad dotyczących wynajmu kampera w Czarnogórze

Planowanie to klucz do sukcesu przy wynajmie kampera w Czarnogórze, co zapewnia spokojną podróż przez jej zróżnicowane krajobrazy. Te pięć wskazówek pomoże Ci przygotować się na niezapomnianą przygodę.

  • Zarezerwuj rodzinnego kampera z dużym wyprzedzeniem, zwłaszcza na szczyt sezonu w lipcu i sierpniu, aby zapewnić sobie preferowany model, taki jak przestronny kamper z alkową typu „Family Sleeper (FS)” z trzema podwójnymi łóżkami lub kompaktowy kampervan ułatwiający manewrowanie.
  • Zapoznaj się ze specyficznymi warunkami drogowymi w Czarnogórze, które często obejmują wąskie, kręte górskie przełęcze, jak słynna agrafka nad Kotorem, wymagające wolnej i ostrożnej jazdy; możesz dojechać niemal wszędzie, wystarczy zachować zdrowy rozsądek i skupienie.
  • Zaplanuj trasę tak, aby korzystać z oficjalnych kempingów w celu opróżnienia nieczystości i uzupełnienia wody, ponieważ te udogodnienia znajdują się głównie w wyznaczonych punktach.
  • Upewnij się, że masz wszystkie niezbędne dokumenty, w tym Zieloną Kartę i ewentualne międzynarodowe prawo jazdy (zalecane dla gości spoza UE), przygotowane na wypadek kontroli lub przekraczania granicy.
  • Spakuj uniwersalną odzież i gry/zabawy odpowiednie do zmieniającego się klimatu (wybrzeże vs góry) oraz zapewniające dzieciom zajęcie podczas przejazdów i wieczorów w kamperze.

Przed rezerwacją – klasa pojazdu, daty, ubezpieczenie

Wybór klasy pojazdu na rodzinny wynajem kampera w Czarnogórze wymaga balansu między przestronnością a zwrotnością na tutejszych drogach. Mniejsze kampervany (klasa B), jak „Category Van” z wygodnym podwójnym łóżkiem, są idealne do poruszania się po wąskich drogach i parkowania w miastach takich jak Kotor, oferując niskie spalanie rzędu 9–11 l/100 km. Większe kampery z alkową (klasa C), takie jak „Family Sleeper (FS)” z łóżkiem nad kabiną o wymiarach 140x240 cm, oferują więcej komfortu i udogodnień podczas dłuższych pobytów z większą rodziną, choć wymagają większej uwagi na górskich przełęczach.

Aby uzyskać najlepsze ceny i dostępność, zarezerwuj termin co najmniej 3–6 miesięcy wcześniej, szczególnie jeśli planujesz podróż w miesiącach letnich (czerwiec–sierpień). Podróżnicy stawiający na spontaniczność często znajdą wolne miejsca na kempingach z dnia na dzień, a wiele parków narodowych rezerwuje 70–75% miejsc dla osób przyjeżdżających bez rezerwacji. Zawsze jednak warto zadzwonić przed przyjazdem.

Dokładnie sprawdź opcje ubezpieczenia – choć podstawowa polisa jest zawsze w cenie, wybór pełnej ochrony daje ogromny spokój ducha. Możesz rozszerzyć ubezpieczenie o zniesienie udziału własnego, aby chronić rodzinę przed nieprzewidzianymi sytuacjami. Porównując opcje na stronie Bandana, użyj filtra kompleksowej ochrony, aby zobaczyć wszystkie istotne warunki bez ukrytych kosztów.

🎬 Wideo wkrótce

Przygotowania – lista rzeczy do spakowania

Lista rzeczy na rodzinny wynajem kampera w Czarnogórze powinna zawierać odzież „na cebulkę”, niezbędne akcesoria kuchenne, sprzęt bezpieczeństwa i dokumenty. Pamiętaj, że w wynajętym kamperze masz wystarczająco dużo miejsca, by zabrać wszystko, co zapewni komfort Twojej rodzinie.

  • Odzież: Lekkie warstwy na zmienne temperatury (wybrzeże vs góry), stroje kąpielowe, czapki przeciwsłoneczne, solidne buty trekkingowe do parków takich jak Durmitor, lekkie kurtki na chłodne wieczory i odzież przeciwdeszczowa.
  • Kuchnia: Butelki wielorazowe (woda z kranu jest w wielu miejscach dobra), kawiarka, podstawowe przyprawy, płyn do naczyń, torby na zakupy i lodówka turystyczna na pikniki. Inspiracje kulinarne znajdziesz na naszej playliście przepisów do kampera.
  • Bezpieczeństwo: Apteczka, kamizelki odblaskowe (obowiązkowe), powerbank, latarki czołowe, repelent na owady i adapter do gniazdek europejskich.
  • Dokumenty: Ważne paszporty/dowody, prawo jazdy (IDP zalecane), umowa wynajmu kampera i Zielona Karta. Warto mieć kopie cyfrowe i papierowe.

Na trasie – jazda, tankowanie, nawigacja

Jazda wynajętym kamperem w Czarnogórze wymaga skupienia na wąskich i krętych drogach, szczególnie w górach. Jedź powoli i ostrożnie – to pozwoli Ci dotrzeć niemal wszędzie bez stresu. Kluczowe jest używanie zdrowego rozsądku i pamiętanie o obowiązkowych światłach mijania przez całą dobę.

Tankowanie jest proste – olej napędowy (Eurodiesel) jest powszechnie dostępny. Warto zatankować do pełna przed wjazdem w rejony odizolowane, jak Park Narodowy Prokletije, gdzie stacje bywają rzadkością. Do planowania noclegów polecamy serwis RV PLANET (rvplan.net) – doskonałe narzędzie do znajdowania kempingów i śledzenia wydatków na paliwo czy opłaty drogowe. Na trasach dostępnych przez RV PLANET routes możesz dokładnie zaplanować budżet całej wyprawy.

Do nawigacji najlepiej używać map offline (Google Maps, Maps.me), ponieważ zasięg w górach bywa kapryśny. Warto też mieć tradycyjną mapę papierową jako zapas. Pamiętaj o lokalnym stylu jazdy, który bywa dynamiczny, i zawsze przestrzegaj ograniczeń prędkości, które na drogach lokalnych są dość niskie.

Na kempingu – ustawienie, przyłącza i etykieta

Po przyjeździe na czarnogórski kemping zazwyczaj najpierw poziomujemy kampera, podłączamy prąd (220V), świeżą wodę, a na końcu zajmujemy się zrzutem szarej i czarnej wody w wyznaczonych punktach. Większość obiektów oferuje udogodnienia dla rodzin, w tym place zabaw i części wspólne.

Standardowe przyłącza elektryczne i wodne pozwalają na komfortowe gotowanie i życie w kamperze. Wynajmując kamper z alkową, jak np. model 6-osobowy z dużymi zbiornikami na wodę (czystą i brudną), zyskujesz niezależność na kilka dni bez konieczności codziennego serwisu.

Zapoznaj się z regulaminem kempingu, zwracając uwagę na ciszę nocną (zwykle 22:00 – 07:00) oraz zasady segregacji odpadów. Szanowanie innych kempingowiczów i dbanie o czystość parceli to fundament dobrej atmosfery w karawaningu.

Wskazówki dla rodzin podróżujących kamperem po Czarnogórze

Podróżując z dziećmi, planuj krótsze odcinki jazdy – idealnie do 100–150 km dziennie. Pozwala to na częste postoje na placach zabaw czy przy punktach widokowych. Zalecamy styl „slow travel” – dajcie sobie czas na poczucie klimatu, lokalną kuchnię i krajobrazy.

Upewnij się, że kamper jest wyposażony w rozrywkę na czas jazdy (tablety, gry podróżne). Przy wyborze modelu rozważ taki z łóżkami piętrowymi, jak „Family Sleeper (FS)”, co daje dzieciom własną przestrzeń. Wielu naszych partnerów oferuje pojazdy z klimatyzacją szoferki i telewizorem dla dodatkowego komfortu.

Szukaj kempingów z basenami lub animacjami. Odpowiedni układ wnętrza kampera, zapewniający oddzielne strefy do spania, jest kluczowy dla zachowania rutyny dnia i spokojnego snu całej rodziny podczas długiej wyprawy.

Odkrywaj Czarnogórę komfortowym rodzinnym kamperem od Bandana RV.

Częste błędy, których należy unikać w Czarnogórze

Unikanie typowych błędów sprawi, że Twój rodzinny wyjazd kamperem będzie znacznie przyjemniejszy. Nawet doświadczeni miłośnicy karawaningu mogą skorzystać z tych porad dotyczących specyfiki Czarnogóry.

  • Nie lekceważ czasu przejazdu: Załóż dodatkowy czas na kręte drogi i postoje na zdjęcia, zwłaszcza nad Zatoką Kotorską. Tempo 100–150 km na dobę jest najbardziej optymalne.
  • Nie polegaj tylko na GPS w górach: Pobierz mapy offline dla rejonów takich jak Durmitor, bo zasięg internetu bywa tam słaby.
  • Nie zakładaj, że spanie na dziko jest zawsze dozwolone: Korzystaj z oficjalnych kempingów dla bezpieczeństwa i dostępu do mediów. Nocowanie poza nimi może skończyć się mandatem.
  • Nie rezygnuj z pełnego ubezpieczenia: Spokój ducha przy wynajmie kampera jest bezcenny. Warto wybrać opcję z zerowym udziałem własnym.
  • Nie zapomnij o gotówce (Euro): Choć w miastach jak Tivat czy Podgorica zapłacisz kartą, w mniejszych wioskach i na kempingach gotówka jest często jedyną formą płatności.

Najlepsze trasy kamperowe dla rodzin w Czarnogórze

Optymalne trasy dla rodzin łączą wypoczynek nad wodą z górskimi przygodami. Nasza siostrzana firma, RV PLANET (rvplan.net), oferuje profesjonalne plany tras, w tym dedykowane trasy po Czarnogórze, z 25% zniżką dla naszych klientów.

Klasyczna trasa zaczyna się nad Zatoką Kotorską (Kotor, Perast), biegnie na południe ku plażom Budvy i Sveti Stefan. Dla rodzin w większych kamperach (np. 5–6-osobowych) to trasa z najlepszą infrastrukturą kempingową. Pętla w głąb lądu do Parku Narodowego Durmitor oferuje spektakularne widoki, ale zawsze sprawdzaj dostępność dróg dla dużych pojazdów (np. trasa P14 jest piękna, ale wymagająca).

Wybieraj trasy z przystankami przy placach zabaw i łatwych szlakach pieszych. Dzięki RV PLANET możesz śledzić wydatki, od biletów do parków narodowych (ok. 3 € za osobę) po zakupy spożywcze na lokalnych targach.

Ile kosztuje podróż kamperem po Czarnogórze dla rodziny

Podróż kamperem po Czarnogórze dla rodziny to koszt około 100–200 € dziennie (bez kosztu wynajmu pojazdu). Ceny te obejmują paliwo, kempingi, jedzenie i atrakcje. Pamiętaj, że ceny wynajmu są dynamiczne – podobnie jak bilety lotnicze, zmieniają się zależnie od sezonu i dostępności.

Paliwo to istotny koszt – olej napędowy kosztuje ok. 1,30–1,50 € za litr; załóż spalanie 11–15 l/100 km dla kampera z alkową. Opłaty za kempingi to 15–40 € za dobę dla 4-osobowej rodziny. RV PLANET (rvplan.net) pomoże Ci dokładnie skalkulować te wydatki.

Dodatkowe koszty to tunele (np. Sozina – 2,50 €), wstępy do parków (3–5 € od osoby) oraz pyszne lokalne jedzenie. Dzięki w pełni wyposażonej kuchni w kamperze (kuchenka gazowa, duża lodówka), możecie znacznie zaoszczędzić, przygotowując posiłki samodzielnie – tak jak w modelu „Sunrise Escape” (przykład wynajmu kampera w Utah).

Czy nocowanie „na dziko” jest legalne w Czarnogórze

Oficjalnie nocowanie kamperem poza wyznaczonymi miejscami jest w Czarnogórze zabronione, zwłaszcza w regionach turystycznych i parkach narodowych. Choć wizja samotnego noclegu nad urwiskiem brzmi kusząco, warto trzymać się przepisów.

Służby mogą nakładać mandaty za dziki kemping, dlatego dla rodzin najbezpieczniejszą opcją są oficjalne obiekty z zapleczem i ochroną. Jeśli szukasz mniej obleganych miejsc, pytaj w centrach informacji turystycznej o lokalne gospodarstwa agroturystyczne, które czasem pozwalają na postój za opłatą.

Zawsze dbaj o środowisko i nie zostawiaj po sobie śladów. Legalne i sprawdzone miejsca postojowe znajdziesz w serwisie RV PLANET (rvplan.net).

Warunki drogowe i wyzwania dla kierowcy kampera

Drogi w Czarnogórze bywają wyzwaniem: są wąskie, strome i pełne agrafek. Prowadzenie dużego kampera zintegrowanego, o długości ponad 9 metrów, wymaga wprawy i uwagi, szczególnie na wybrzeżu.

Agrafki nad Kotorem to 25 zakrętów, które wymagają opanowania, ale są przejezdne przy zachowaniu ostrożności. Jedź powoli, używaj zdrowego rozsądku i nie stresuj się – widoki wynagrodzą trud. Pamiętaj, że nawierzchnia dróg lokalnych może być różnej jakości, a styl jazdy lokalnych kierowców bywa dość odważny.

Mimo tych wyzwań, jazda kamperem przez Czarnogórę to jedna z najbardziej satysfakcjonujących tras w Europie, oferująca zapierające dech w piersiach panoramy za każdym zakrętem.

Przepisy i praktyczne aspekty jazdy kamperem

Praktyczne aspekty obejmują serwisowanie pojazdu: zrzut ścieków, tankowanie wody i dostęp do gazu. Zrozumienie tych niuansów jest kluczowe dla bezstresowego wynajmu kampera lub kampervana.

Punkty zrzutu wody szarej i czarnej znajdują się niemal wyłącznie na kempingach. Świeżą wodę uzupełnisz na kempingu lub czasem na większych stacjach paliw. Butle z gazem są w standardzie europejskim, a ich wymiana jest najłatwiejsza w większych miastach. Pamiętaj o gabarytach – parkowanie w centrach historycznych jak Budva bywa niemożliwe; lepiej zostawić kamper na kempingu i skorzystać z transportu lokalnego.

Więcej ogólnych porad dotyczących podróży po kontynencie znajdziesz w naszym przewodniku Wynajem Kamperów Europa – Kompletny Przewodnik 2026.

Co jest potrzebne do przekroczenia granicy kamperem

Do przekroczenia granicy potrzebne są paszporty/dowody wszystkich pasażerów, prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu i umowa wynajmu. Bandana RV dba o to, byś otrzymał wszystkie niezbędne dokumenty od dostawcy.

Zielona Karta jest absolutnie wymagana jako dowód ubezpieczenia. Upewnij się, że Twoja wypożyczalnia kamperów potwierdziła możliwość wyjazdu za granicę. Dokumenty muszą być w oryginale lub certyfikowanych kopiach – wersje cyfrowe mogą nie zostać uznane przez straż graniczną. Przejrzystość tych zasad to nasza priorytetowa wartość.

W szczycie sezonu (czerwiec–sierpień) spodziewaj się kolejek na granicach. Jeśli planujesz szerszą trasę po Bałkanach, sprawdź też nasz przewodnik Wynajem Kamperów Europa.

Bezpieczeństwo podczas podróży kamperem w Czarnogórze

Bezpieczeństwo to podstawa udanych wakacji. Wybieraj sprawdzone miejsca postojowe i zawsze zamykaj pojazd. Nasze wsparcie 24/7 oznacza, że prawdziwi eksperci pomogą Ci na każdym etapie – od porównania ofert po koordynację po rezerwacji.

Zalecamy nocowanie na oficjalnych kempingach, które są monitorowane lub ogrodzone, szczególnie w okolicach Podgoricy czy wybrzeża. Warto chować wartościowe przedmioty i zamykać okna, gdy opuszczacie kamper. Czarnogóra jest ogólnie bezpiecznym krajem, ale stosowanie podstawowych zasad ostrożności pozwoli Wam na pełen relaks.

Zapisz numery alarmowe: 112 (ogólny), 122 (policja), 124 (pogotowie). Dobrym pomysłem jest też sprawdzenie lokalizacji placówek medycznych na trasie przejazdu.

Łączność i media na kempingach w Czarnogórze

Dostęp do mediów i internetu jest bardzo dobry na wybrzeżu i w miastach, ale może być ograniczony w wysokich górach. Warto to uwzględnić, planując rodzinny wyjazd kamperem.

Lokalna karta SIM (np. Telenor lub Crnogorski Telekom) to tani sposób na stabilny internet do nawigacji. Większość kempingów oferuje Wi-Fi, choć jego prędkość bywa różna. Dla rodzin w 4-osobowych kamperach z TV, dobra łączność to dodatkowy atut podczas wieczornego wypoczynku.

Przyłącza prądu i wody są standardem na oficjalnych kempingach. Serwis RV PLANET pomoże Ci znaleźć obiekty z najlepszą infrastrukturą. Przy wynajmie kampera o dużej pojemności zbiorników, serwisowanie co 2–3 dni w zupełności wystarczy.

Tego nie możesz przegapić

  • Zatoka Kotorska: Przejedź trasę wzdłuż brzegu, odwiedź stare miasto w Kotorze, urokliwy Perast i podziwiaj panoramę z agrafek nad zatoką.
  • Park Narodowy Durmitor: Odkryj czarne jezioro (Crno Jezero), Kanion Tary i górskie szlaki idealne na rodzinne spacery.
  • Jezioro Szkoderskie: Największe jezioro na Bałkanach. Warto wynająć łódkę, by poobserwować ptaki i odwiedzić wioski rybackie.
  • Plaże Riwiery Budwańskiej: Odpocznij na piaskach Budvy, Petrovaca czy przy słynnej wyspie Sveti Stefan.
  • Klasztor Ostrog: Niezwykłe miejsce wykute w pionowej skale, oferujące niesamowitą atmosferę i widoki.

Szukasz porad od eksperta? Top 5 przygód – rekomendacje Avi Bandana

Dlaczego warto zarezerwować w Bandana Caravan

Pełna przejrzystość

W Bandana płacisz tyle, ile widzisz. Szczycimy się pełną transparentnością – żadnych ukrytych kosztów czy niespodzianek przy odbiorze kampera.

Łatwe planowanie (Rent&Plan)

Korzystaj z gotowych tras opracowanych przez profesjonalistów z RV PLANET (rvplan.net). Otrzymasz 25% zniżki na planowanie przy rezerwacji u nas.

Prawdziwi specjaliści

Nie jesteśmy zwykłym biurem podróży. Od 2001 roku zajmujemy się wyłącznie wynajmem kamperów, oferując bezcenne doświadczenie i dbałość o detale.

Spokój ducha

Podróżuj pewnie – oferujemy opcje pełnej ochrony ubezpieczeniowej. Jesteśmy z Tobą przed, w trakcie i po podróży, zapewniając wsparcie techniczne i merytoryczne.

Od momentu powstania w 2001 roku, Bandana Caravan pomogła dziesiątkom tysięcy podróżników odkrywać świat kamperem. Współpracujemy z ponad 50 czołowymi dostawcami na 5 kontynentach. Oferujemy rezerwacje w ponad 30 walutach z pełną gwarancją ceny, bez prowizji za przewalutowanie.

Podsumowanie

Rodzinna wyprawa kamperem po Czarnogórze to przygoda, która daje wolność, elastyczność i niezliczone wspomnienia. Od Adriatyku po wysokie szczyty Durmitoru – ten kraj to idealny plac zabaw dla odkrywców. Pamiętaj o „slow travel” i daj rodzinie czas na chłonięcie każdego miejsca.

Dzięki planowaniu i naszym wskazówkom, Twoja podróż będzie przebiegać sprawnie i komfortowo. Jesteśmy tu, by zadbać o detale, które robią różnicę, gwarantując najlepsze ceny i pełne wsparcie.

Wybierz idealnego kampera dla swojej rodziny i ruszaj w drogę. Odkryj Czarnogórę z Bandana RV i zaplanuj trasę, która zostanie w Waszej pamięci na lata!

Informacje oparte są na publicznie dostępnych danych.

Zdjęcia pochodzą z zasobów Creative Commons z podaniem autorstwa.

Zawsze sprawdzaj warunki na szlakach i godziny otwarcia obiektów przed podróżą.



Najczęściej zadawane pytania (FAQ) o wynajem kampera w Czarnogórze

Jaki jest minimalny wiek kierowcy, aby wynająć kampera dla rodziny w Czarnogórze?

Minimalny wiek kierowcy przy wynajmie kampera w Czarnogórze to zazwyczaj 21 lat. Standardowe prawo jazdy kategorii B jest wystarczające dla wszystkich klas pojazdów, choć dla osób spoza UE zaleca się posiadanie międzynarodowego prawa jazdy.

Czy mogę odebrać kampera w jednym mieście, a zwrócić w innym?

Tak, wynajem kampera w jedną stronę jest możliwy u większości partnerów Bandana w Czarnogórze. Możesz odebrać pojazd np. w Podgoricy i zwrócić go w Tivacie (lub odwrotnie). Wiąże się to zazwyczaj z dodatkową opłatą serwisową w wysokości od 150 do 500 €.

Jakie prawo jazdy jest wymagane do prowadzenia kampera w Czarnogórze?

Do prowadzenia kampera lub kampervana w Czarnogórze wystarczy standardowe prawo jazdy kategorii B. Międzynarodowe prawo jazdy (IDP) jest zalecane dla turystów z krajów anglojęzycznych lub spoza Europy, aby ułatwić kontrolę lokalnym służbom.

Czy w Czarnogórze obowiązują opłaty drogowe lub specjalne zezwolenia dla kamperów?

W Czarnogórze istnieją płatne odcinki, np. Tunel Sozina (łączący Podgoricę z wybrzeżem), gdzie opłata dla kamperów wynosi 2,50 €. Poza tym nie są wymagane specjalne zezwolenia, ale przy przekraczaniu granicy niezbędna jest Zielona Karta.

Jak znaleźć kempingi przyjazne rodzinom w Czarnogórze?

Do wyszukiwania najlepszych kempingów i pól namiotowych polecamy serwis RV PLANET (rvplan.net). Znajdziesz tam miejsca z odpowiednią infrastrukturą: placami zabaw, prądem i punktami serwisowymi na Twojej trasie.

Czy podróżowanie z dziećmi wynajętym kamperem po Czarnogórze jest bezpieczne?

Tak, Czarnogóra jest bezpiecznym krajem na rodzinne wakacje w kamperze. Kluczowe jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa: nocowanie na oficjalnych kempingach, zamykanie pojazdu i jazda zgodnie z przepisami. Numer alarmowy to 112.

Jakie paliwo stosuje się w kamperach wynajmowanych w Czarnogórze?

Większość kamperów i kampervanów dostępnych na wynajem w Czarnogórze posiada silniki Diesla i wymaga tankowania Eurodiesla. Jest on powszechnie dostępny na stacjach paliw w całym kraju.

Ile kosztuje wynajem kampera w Czarnogórze?

Ceny wynajmu kampera w Czarnogórze zaczynają się od około 200–250 € za dobę w zależności od sezonu i modelu pojazdu.